Tuvaldeki her reklam, yayına girmeden önce bir insan tarafından inceleniyor. Bu ekstra bir adım ve reklamının yayına girmesini geciktiriyor. Neden buna değdiğini anlatalım.
Kuralların tam listesi reklam kuralları sayfasında duruyor; burada o listeyi tekrarlamayacağım. Bu yazı listenin arkasındaki gerekçeyle ve yüklediğin dosyanın, verdiğin linkin sisteme girdikten sonra başına tam olarak ne geldiğiyle ilgili.
Çünkü tuval tek bir sayfa
Binlerce reklamın ayrı ayrı sayfalarda durduğu bir ağ değil burası. Hepsi aynı ekranda, yan yana. Bir tanesinin kalitesizliği ya da kötü niyeti, yanındaki herkesi etkiliyor. Tek bir sahte "sistem uyarısı" görseli, bütün tuvalin güvenilirliğini düşürüyor.
Bu cümle kulağa klişe geliyor, o yüzden mekanizmayı açalım. Normal bir reklam ağında kötü bir reklam kendi gösteriminde kalır: onu gören kişi o yayıncıya kızar, diğer reklamverenler olup bitenden habersiz devam eder. Burada öyle bir yalıtım yok. Tuval tek bir birleşik görüntü olarak sunuluyor. Ziyaretçi "şu köşedeki reklam" diye düşünmüyor, "bu site" diye düşünüyor. Bir sahte uyarı penceresi, bir yetişkin içerik görseli ya da bariz bir dolandırıcılık, o ekrandaki her markanın yanına yazılıyor.
İkinci mesele kaçış yolunun olmaması. Kiralama koordinat üzerinden yapılıyor ve koordinat sabit; alanını sonradan taşıyamıyorsun. Yani kötü bir komşuyla karşılaşan reklamveren, haftalarca o komşunun yanında durmak zorunda. Kendi başına alabileceği tek önlem yok. Bu yüzden önlemi kapıda biz alıyoruz.
Üçüncüsü, geri alınabilirlik. Tuval yayına girdikten sonra ekran görüntüsü alınır, paylaşılır, arşivlenir. Kötü bir reklamı bir saat içinde kaldırsak bile o bir saatin kopyaları dolaşımda kalır. İnceleme ucuz olan tarafta duruyor: bir insanın birkaç dakikası, yayına girdikten sonraki temizlikten çok daha ucuz.
Yani kurallar zevk meselesi değil. Bir reklamın kalitesi, yanındaki 999.900 pixelin değerini doğrudan etkiliyor.
Görsele ne oluyor?
Yüklediğin dosya hiçbir zaman olduğu gibi saklanmıyor. Sırayla:
- Boyut sınırı — dosya açılmadan önce. Çözücüye hiç ulaşmayan bir dosya, çözücüde hiçbir şey kıramaz.
- İmza kontrolü — dosyanın gerçekten iddia ettiği türde olup olmadığı, uzantıya veya tarayıcının söylediğine bakılmadan, dosyanın kendi baytlarından doğrulanıyor.
- Çözme sınırı — diskte küçük görünüp açıldığında yüz megapixele şişen dosyalar reddediliyor.
- Yeniden kodlama — görsel sıfırdan PNG olarak yeniden yazılıyor. EXIF, konum bilgisi, gömülü her şey bu adımda kayboluyor. Dosyanın sonuna eklenmiş bir şey varsa o da gidiyor.
- Tam ölçüye getirme — kiraladığın alanın tam pixel karşılığına.
İkinci adımın neden uzantıya bakmadığını açmak gerek: uzantıyı yükleyen kişi seçiyor. Bir dosyanın adını logo.png yapmak bir saniye sürer ve içeriğini zerre kadar değiştirmez. Tarayıcının gönderdiği içerik tipi de aynı derecede güvenilmez, çünkü o bilgi de istekle birlikte, gönderen tarafından yazılarak geliyor. Gönderenin kendi beyanına bakıp "tamam, bu bir PNG'ymiş" demek kontrol değil, güven. Kontrol, dosyanın ilk baytlarındaki sabit imzaya bakmak. Her raster biçimin böyle bir imzası var.
Üçüncü adım daha az bilinir ama en az onun kadar önemli. Sıkıştırılmış bir görselin dosya boyutuyla açıldığında kaplayacağı bellek arasında doğrudan bir ilişki yok. Birkaç yüz kilobaytlık bir dosya, çözüldüğünde yüz megapixellik bir yüzeye dönüşebiliyor. Boyut sınırı bunu yakalamaz; bu yüzden çözülmüş pixel sayısı için ayrı bir bütçe var.
Dördüncü adım en çok karıştırılan yer. Görseli "temizlemiyoruz", yeniden üretiyoruz. Dosya çözülüyor, elimizde sadece pixel değerleri kalıyor, o pixellerden yeni bir PNG yazılıyor. Orijinal dosyanın taşıdığı hiçbir yan veri bu geçişte hayatta kalmıyor: EXIF de, konum bilgisi de, dosyanın sonuna iliştirilmiş bir arşiv de. Animasyonlu bir GIF yüklediysen sadece ilk kare geçiyor; hareket diye bir şey kalmıyor.
Beşinci adımda görsel, kiraladığın blok sayısı × 10 pixellik ölçüye getiriliyor. Oran tutmuyorsa kenarlardan kırpılıyor. Yani yayına giren dosya, senin yüklediğin dosya değil; ondan üretilmiş temiz bir kopya.
SVG neden bu boru hattına hiç girmiyor
Kabul ettiğimiz beş biçim — PNG, JPEG, WebP, GIF, AVIF — pixel verisi taşır. SVG taşımaz. SVG bir XML belgesidir: içinde "şuraya şu renkte bir daire çiz" diyen talimatlar vardır ve resmi o talimatları okuyan program üretir.
Fark şurada önemli: bir SVG'yi PNG'ye çevirmek için önce onu çizmek, çizmek için de yabancı birinin belgesini kendi tarafımızda ayrıştırmak gerekir. XML ayrıştırıcısı, stil çözücüsü, referans takibi — hepsi tanımadığımız bir dosyanın üzerinde çalışır. Çıktının temiz bir PNG olması, o yorumlama anında bir şey olmadığı anlamına gelmiyor. Risk çıkışta değil, girişte. İmzası olmadığı için SVG hiçbir çözücüye ulaşmadan, yükleme kapısında eleniyor — bu bir moderasyon reddi değil, kabul edilmeyen bir dosya türü.
Linke ne oluyor?
Link http veya https olmalı ve gerçek bir alan adına gitmeli. Reddedilenler:
javascript:,data:gibi şemalar — bunlar bir adres değil, tarayıcıda çalıştırılacak içerik.- IP adresi ile verilen adresler — arkasında sorumlusu belli bir alan adı yok, bugün bir şey, yarın başka bir şey sunabilir.
- standart dışı port kullanan adresler — meşru bir iniş sayfasının böyle bir ihtiyacı olmaz.
- kullanıcı adı içeren adresler — görünüşü yanıltan klasik numara: adresin başındaki tanıdık marka adı aslında alan adı değil.
Kabul edilen ama işaretlenen iki durum var: kısaltılmış linkler ve uluslararası (punycode) alan adları. İkisi de gerçek hedefi gizleyebildiği için moderatör bunları daha dikkatli inceliyor.
Kısaltıcıda sorun şu: adrese bakan moderatör nereye gittiğini göremiyor, zinciri elle takip etmek zorunda kalıyor. Üstelik kısaltma hizmetlerinin çoğu hedefi sonradan değiştirmene izin veriyor. Onay anında incelenen sayfa ile bir hafta sonra açılan sayfa aynı olmak zorunda değil. Punycode'da ise mesele okunuş: farklı alfabelerden gelen harfler ekranda tanıdık bir markaya birebir benzeyebiliyor. İkisi de yasak değil, ama ikisi de onayı yavaşlatıyor. Kendi alan adını doğrudan verirsen inceleme hızlanır.
Tıklamalar neden doğrudan gitmiyor?
Reklamına tıklayan biri önce bizim yönlendirme adresimizden geçiyor. Bunun tek sebebi şu: bir link sonradan zararlı hale gelirse — alan adı el değiştirdiyse, site hacklendiyse — tek bir kayıtla anında kapatabiliyoruz. Doğrudan link olsaydı, önbelleklerin temizlenmesini beklemek zorunda kalırdık.
Bağlantıların kendisi nofollow noopener noreferrer sponsored işaretleriyle çıkıyor. Bunun dürüst sonucu şu: pixel reklamları arama motoru sıralamasına bir şey katmıyor. Buradan gelen şey doğrudan ziyaretçi; beklentini ona göre kur.
Reklamım reddedilirse?
Red, görselini reddeder, kiralamanı değil. Alan sende kalır. Red gerekçesini görürsün, düzeltirsin, yeniden yüklersin. Kiralama sayacın zaten onay anında başladığı için bu süre senden gitmez.
İnsanlar genelde bunun tersini varsaydığı için sayıya dökelim. 50 × 30 pixellik bir alan tuttuğunu düşün — 5 × 3 blok, yani 1.500 pixel:
1.500 pixel × 1 dolar = haftada 1.500 dolar
1.500 dolar × 6 hafta = 9.000 dolarGörselin reddedilirse bu 9.000 dolardan hiçbir şey gitmez ve altı haftadan tek bir saat eksilmez, çünkü sayaç daha başlamamıştır. Kaybettiğin tek şey takvim: yeni sürüm sıranın sonuna gider. Kampanyan bir tarihe bağlıysa bu gerçek bir maliyettir, ama bütçene değil planına yazılır.
Bunun tek sert sınırı şu: ödemeden itibaren 30 gün içinde onaylanmış bir görselin olmazsa kiralama iptal edilir, ödemen iade edilir ve alan havuza döner. Birkaç revizyon hakkın rahatça var, ama süresiz değil.
Yayındaki bir reklamı değiştirmek istersen de aynısı geçerli: yeni sürüm incelemeden geçene kadar eski sürüm yayında kalır. Onaylanmış bir reklamın incelemeden geçmeden değişmesi mümkün değil — bu, onaylatıp sonra değiştirme numarasını kapatıyor.
Kalıcı olan tek şey
Buraya kadar anlattığım her şey düzeltilebilir bir durum. Düzeltilemeyen küçük bir küme var: onaydan sonra hedefi kasıtlı olarak başka bir yere çevirmek, zararlı yazılım dağıtmak ve kimlik avı. Bunlar "görselin reddedildi, yenisini yükle" kategorisinde değil; hesap düzeyinde sonuç doğurur. Aradaki farkı net tutuyoruz, çünkü dikkatsizlikle kötü niyet aynı şey değil ve ikisine aynı muameleyi yapmak dikkatsiz olanı haksız yere cezalandırır.
Şikâyetler
Uygunsuz bir reklam gördüysen bildirebilirsin. Bildirim o reklamı inceleme sırasında öne alır, ama otomatik olarak kaldırmaz. Aksi halde bir rakibi toplu bildirimle sildirmek mümkün olurdu. Kararı her zaman bir moderatör verir.
Moderatörün elinde tek bir düğme de yok. Şüpheli bir durumda önce link geçici olarak kapatılabiliyor; görsel tuvalde kalıyor, hedef inceleniyor. Şikâyet doğrulanmazsa link geri açılıyor ve reklamveren hiçbir şey kaybetmiyor. Kademeli seçenek olmasaydı her şikâyetin cevabı "kaldır" olurdu ve haksız bir bildirim masum bir reklamı yayından düşürürdü.
Bütün bu kuralların tek bir ortak amacı var: tuvalde duran reklamın gerçekten göründüğü şey olması. Gönderimini ilk seferde geçirmek istiyorsan sıradaki yazı sana.